Tarım girdi maliyetlerinde Mart ayında rekor artış: Gübre ve enerji uçtu!

ANTALYA (İHA) - Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Mart 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'ni (Tarım-GFE) değerlendirdi. Çandır, Tarım-GFE'nin Mart ayında aylık yüzde 3,89 arttığını belirtirken, "Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Mart ayları ortalamasının 2,22 yüzde 75 üzerinde ilan edilmiştir" dedi.
Tarım-GFE'nin Mart ayında yıllık yüzde 34,26 ilan edildiğini kaydeden Çandır, "Bu yıllık rakam, son 10 yılın Mart ayları ortalamasının 31,65 yüzde 8 üzerine çıkmıştır. Mart ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonu, bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta yükseliş göstermiştir. 10 yıllık Mart ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ve yıllıkta ortalama üstü ciddi artış göstermiştir" dedi.

"Gübrede büyük artış"
Tarım-GFE'nin alt kalemlerine bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 4,39 ve yıllık yüzde 35,82 artış olduğunu belirten Çandır, tohumda aylık yüzde 1,91, enerjide yüzde 9,55, gübrede yüzde 9,60, ilaçta yüzde 3,60, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,04, yemde yüzde 2,55 ve diğer kalemlerde ise yüzde 1,41 artışa dikkat çekti. Çandır, yıllık değişimlere bakıldığında tohumda yüzde 33,58, enerjide yüzde 34,24, gübrede yüzde 48,33, ilaçta yüzde 20,30, veteriner hizmetlerinde yüzde 35,59, yemde yüzde 35,86 ve diğer kalemlerde ise yüzde 33,46 artış olduğunu kaydetti. Çandır, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık yüzde 0,84 ve yıllık yüzde 25,17'lik artış olduğunu belirtti.
Mart ayı tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE'nin aylık yüzde 3,85, yıllık 36,09 arttığını hatırlatan Başkan Ali Çandır, "Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs, Haziran, Eylül ve Ocak aylarındaki lehte durum, Mart ayında tekrar etmiştir" dedi.
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğini belirten Çandır, yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE'nin Mart'ta aylık yüzde 3,94, yıllık yüzde 35,40 arttığını, yurtiçi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE'nin aylık yüzde 2,30, yıllık yüzde 28,08 arttığına kaydetti. Çandır, "Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 2,30 ve yıllık ise yüzde 34,32 artmıştı. Bu durum, Mart ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir" dedi.

Küresel risk uyarısı
Mart ayında üretici kesimdeki bu enflasyonlara karşılık tüketici enflasyonu TÜFE'nin aylık yüzde 1,94, yıllık yüzde 30,87 arttığını belirten Çandır, "Tüketici taraftaki gıda enflasyonu ise Mart ayında aylık yüzde 1,79 ve yıllık yüzde 32,36 olarak ilan edilmişti. İşlenmemiş gıda enflasyonu ise Mart'ta aylık yüzde 3,18 ve yıllık yüzde 33,29 düzeyinde ilan edilmişti. Yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 3,08 ve yıllık yüzde 36,86 artış olarak ilan edilmişti" ifadelerini kullandı. Ali Çandır, "Mart ve Nisan aylarında yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olma üzere, tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski yükselmiş durumdadır. Nitekim ilan edilen mart ayı rakamları, bu riskin gerçekleştiğini göstermektedir" değerlendirmesinde bulundu.
(BLT-SM-BÇ-NSO-E)